Search

Της Iστορίας το περιθώριο

Μικρές ιστορίες που έμειναν θαμμένες..

Η πανέμορφη φυλή των Mangbetu

mangbetu-people-5.jpg

Μιας και έχει αρκετό καιρό να γράψουμε για κάποια φυλή, συγκεκριμένα από τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν αναφερθήκαμε στον ξεκληρισμό των Selk’nam, σήμερα θα αναφερθούμε στην φυλή των Mangbetu, που ζουν κυρίως στο βορειοανατολικό Κόνγκο.

Η φυλή εμφανίστηκε για πρώτη φορά τον 18ον αιώνα. Τότε, αποτελούνταν από μια μικρή ομάδα ανθρώπων που ζούσαν στην κεντρική Αφρική και είχε εγκατασταθεί στα βόρεια του Κόνγκο, εκεί που ζούσαν και άλλες φυλές που μιλούσαν την ίδια γλώσσα, την Kingbetu. Εδώ θα πρέπει να αναφέρω και τον πόρισμα των ιστορικών που λέει πως οι πρώτοι κάτοικοι της φυλής πιθανόν να ήταν κανίβαλοί.

Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, η φυλή μεγάλωσε ιδιαίτερα αφού κατέκτησαν όλες τις γειτονικές φυλές. Οι ιδιαίτερες γνώσεις που ανέπτυξαν για τις χρήσεις του σιδήρου και του χαλκού, όπου κατασκεύαζαν εργαλεία και όπλα, τους έδωσε ένα στρατιωτικό και οικονομικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις άλλες φυλές.

Στα μέσα του 19ου αιώνα, η φυλή απέκτησε μεγάλη φήμη, όχι λόγω της εξάπλωσης της αλλά για τις τρομερές ικανότητες που είχαν στην γλυπτική και την αγγειοπλαστική. Πέραν των χειρωνακτικών τους δημιουργιών, οι ταξιδιώτες εντυπωσιάζονταν από τα περίεργα τους κεφάλια αλλά και για την μουσική τους. Οι Mangbetu, έκαναν επιμήκυνση στο κρανίο τους αφού θεωρείτο σύμβολο ανωτερότητας και ομορφιάς. Η τακτική της επιμήκυνσης, που ονομάζεται Lipombo, γινόταν στα βρέφη όπου τύλιγαν σφικτά το κεφαλάκι του μωρού δίνοντας του το σχήμα και το μήκος που ήθελαν. Αναφορικά με την μουσική, οι μουσικολόγοι ενδιαφέρθηκαν πάρα πολύ για την μουσική που έπαιζαν στις διάφορες εθιμοτυπικές γιορτές τους μέχρι που πήραν δικό τους μουσικό εξοπλισμό προκειμένου να τους μαγνητοφωνήσουν. Μάλιστα είχαν κατασκευάσει και δικό τους μουσικό όργανο, που μοιάζει με άρπα.

Κλείνοντας το μικρό ιστορικό να αναφέρω πως σε σχέση με άλλες φυλές οι Mangbetu έμειναν άθικτοι από την εκμοντέρνιση του πολιτισμού αλλά και από την διώξεις που κάνουν τα διάφορα κράτη στους αυτόχθονες.

mangbetu-people-9mangbetu-people-8mangbetu-people-7mangbetu-people-6mangbetu-people-4mangbetu-people-3mangbetu-people-13mangbetu-people-14mangbetu-people-16mangbetu-people-15mangbetu-people-10mangbetu-people-1mangbetu-people-11mangbetu-people-2mangbetu-people-12

Τότε..

Τότε που η αλληλεγύη ήταν βίωμα ζωής. Τότε που η βοήθεια προς τον συνάνθρωπο ήταν κάτι δεδομένο. Τότε που οι άνθρωποι πονούσαν τον γείτονα τους. Τότε που τα σπίτια κτίζονταν με την βοήθεια της γειτονιάς.

.. κάπου στην Ήπειρο.

Φωτογραφία: Αγνώστου ταυτότητας

Το λούσιμο των προβάτων

flock.jpg

Η ιδέα για το σημερινό κείμενο, που αφορά το λούσιμο των κοπαδιών, ξεκίνησε από την συγκεκριμένη φωτογραφία, που όταν την είδα, θυμήθηκα τις ιστορίες που μου έλεγε ο πατέρας μου, που πήγαινε να λούσει τα πρόβατα με τον παππού μου.

Όπως τα θυμάμαι, η διαδικασία για το λούσιμο των προβάτων, ήταν αρκετά δύσκολη και πολύωρη, αφού έπρεπε να οδηγήσεις το κοπάδι κοντά στην θάλασσα και με την βοήθεια των σκύλων, που μάντριζαν τα πρόβατα για να μην φεύγουν δεξιά και αριστερά, τα έριχνες στην θάλασσα προκειμένου να καθαριστούν. Μερικές φορές η διαδικασία γινόταν 2-3 φορές ώστε να καθαρίσουν καλά τα πρόβατα. Αν η θάλασσα ήταν βαθιά, υπήρχαν βοσκοί που έβαζαν κάποιον στην θάλασσα, που ήξερε να κολυμπάει καλά, ώστε να βοηθά τα ζώα να βγαίνουν από το νερό. Μάλιστα θυμάμαι που μου έλεγε πως το νερό της θάλασσας λερωνόταν πάρα πολύ από τις σκόνες και τις ακαθαρσίες που είχαν τα πρόβατα.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρω, πως δεν είχαν όλοι οι βοσκοί την ευχέρεια να έχουν θάλασσα κοντά στις μάντρες τους έτσι κάποιοι έπρεπε να κάνουν ένα μακρινό ταξίδι, που μπορούσε να διαρκέσει και 2-3 μέρες ώστε να λούσουν τα πρόβατα τους. Στις περιοχές μας, (είμαι από Ξυλοτύμβου) οι βοσκοί έπαιρναν τα ζώα στην Ορμήδεια να τα λούσουν, κάπου κοντά στην παραλία του “Ρομάντζο”.

Όσον αφορά την πανέμορφη φωτογραφία, να είμαι ειλικρινής δεν κατάφερα να εντοπίσω ποιο τοπίο απεικονίζει αφού σε ένα site βρήκα ότι είναι στον ποταμό του Λιοπετριού, στην Αμμόχωστο, ενώ σε ένα άλλο site βρίσκω ότι απεικονίζει μια παραλία κοντά στην Καλογραία, στην Κερύνεια. Αν ξέρει κάποιος ας μας ενημερώσει!!

Πολύ παλιά, πολύ μακριά

jesus.jpg

Να μιλάς γι’ αγάπη κι αδελφοσύνη

πολύ μπορεί να σου κοστίσει

ένας άντρας το έκανε πολύ παλιά

είχε βλέμμα φωτεινό, είχε μακριά μαλλιά

κι αυτοί το σταυρό του μαρτυρίου είχαν στήσει

πολύ μακριά, ναι, πολύ παλιά

τέττοια δεν συμβαίνουν πια.

Bob Dylan

“Long Ago, Far Away”

Μετάφραση στίχων: Γιώργος – Ίκαρος Μπαμπασάκης

Σίμων ο Κυρηναίος: Μια σημαντική προσωπικότητα για τον Χριστιανισμό που είναι σχεδόν άγνωστη

27.-ΣΙΜΩΝ-ΚΥΡΗΝΑΙΟΣ-1-720x523.jpg

Η σημερινή ιστορία, που την έχουμε αναπαράξει τουλάχιστον 2 φορές στο ιστολόγιο μας, κάθε φορά με κάποιες μικρές προσθήκες, έχει να κάνει με τον Σίμωνα τον Κυρηναίο, μια προσωπικότητα πολύ σημαντική για τον Χριστιανισμό.

Ο Σίμωνας, ήταν ο άνθρωπος που βοήθησε Τον Χριστό να κουβαλήσει τον σταυρό, στον Γολγοθά, αφού Ο Κύριος ήταν ανήμπορος από τα βασανιστήρια. Λέγεται, ότι δεν ήθελε να κουβαλήσει τον σταυρό και τον αγγάρεψαν οι Ρωμαίοι ενώ υπάρχει και η άποψη πως ο Σίμωνας έδειξε συμπάθεια προς Τον Κύριο, που βασανιζόταν, έτσι οι Ρωμαίοι τον έβαλαν να Τον βοηθήσει. Όποια και αν είναι η επικρατούσα άποψη, ο Σίμωνας κουβάλησε τον σταυρό στον Γολγοθά, γεγονός που αποτελεί τον πέμπτο σταθμό της Σταύρωσης. Η αναφορά σ’ αυτό το συμβάν αναφέρεται στα τρία απ’ τα τέσσερα ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης, στο Κατά Ματθαίον, στο Κατά Μάρκον και στο Κατά Λουκάν.

“Ἐξερχόμενοι δὲ εὗρον ἄνθρωπον Κυρηναῖον ὀνόματι Σίμωνα τοῦτον ἠγγάρευσαν ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ”. (Κατά Ματθαίο 27:32)

“Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγοντά τίνα Σίμωνα Κυρηναῖον, ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ, τὸν πατέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου, ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ”. (Κατά Μάρκο 15:21)

“Καὶ ὡς ἀπήγαγον αὐτόν, ἐπιλαβόμενοι Σίμωνός τίνος Κυρηναίου, ἐρχομένου ἀπ’ ἀγροῦ, ἐπέθηκαν αὐτῷ τὸν σταυρὸν φέρειν ὀπίσω τοῦ Ἰησοῦ”. (Κατά Λουκά 23:26)

Η ονομασία του, Κυρηναίος, αναδεικνύει την γενέτειρα του, την Κυρήνη, που ήταν πόλη της βόρειας Αφρικής στην σημερινή Λιβύη. Ο Σίμωνας, λόγω της καταγωγής του, φέρεται να είναι ο πρώτος Αφρικανός που ασπάστηκε τον Χριστιανισμό, γεγονός που τον κάνει βέβαια πολύ σημαντική προσωπικότητα. Εδώ θα πρέπει να προσθέσω πως πιθανώς ο Σίμωνας να ήταν μαύρος.

Μια άλλη θεωρία, που αφορά τον Σίμωνα, προέρχεται από τους γνωστικιστές που θεωρούν ότι ο Σίμωνας σταυρώθηκε έναντι του Ιησού αφού ισχυρίζονται πως ο Κύριος δεν είχε σάρκα αλλά εμφανιζόταν σαν να είχε. Αυτή η θεωρία περιγράφεται στη «Δεύτερη πραγματεία του μεγάλου Σεθ» (Second Treatise of the Great Seth) και ασπάζεται από μεγάλη μερίδα Μουσουλμάνων.

Για τον Σίμωνα θα πρέπει να αναφέρω και την ανακάλυψη που έγινε από τους Ισραηλινούς αρχαιολόγους, Eleazar Sukenik και Nahman Avigad, όπου σύμφωνα με το κείμενο “A Depository of Inscribed Ossuaries in the Kidron Valley,” που δημοσιεύθηκε Israel Exploration Journal, το 1941 βρήκαν στην κοιλάδα του Κίντρον ένα οστεοφυλάκιο, όπου σε ένα κόκκαλο ήταν χαραγμένο δύο φορές στα ελληνικά η πρόταση «Αλέξανδρος γιος του Σίμωνα». Αν και όλα δείχνουν πως όντως ο Αλεξάνδρος ήταν γιος του Σίμωνα εντούτοις δεν υπάρχει επιβεβαίωση ότι πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα.

Πέραν του Σίμωνα, δεσμούς με τον Χριστιανισμό απέκτησαν και οι γιοί του, Αλέξανδρος και Ρούφος, αφού σύμφωνα με την παράδοση έγιναν ιεραπόστολοι. Το όνομα τους εμφανίζεται στο Κατά Μάρκο Ευαγγέλιο, αφήνοντας μάλιστα να νοηθεί πως ήταν εξέχουσες προσωπικότητες.  Το όνομα του Ρούφος υπάρχει και στην επιστολή του Απόστολου Παύλου προς Ρωμαίους, (Προς Ρωμαίους 16:13) και τον αναφέρει σαν γιο του Σίμωνα αν και δεν υπάρχει και πάλι επιβεβαίωση ότι πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα.

Κλείνοντας την ιστορία του Σίμωνα του Κυρηναίου θα ήθελα να αναφερθώ και στο κυρηναϊκό κίνημα ή κίνημα του Σίμωνα (Cyrenian or Simon movement) που υπάρχει στην Μ. Βρετανία. Βασική αρχή του κινήματος είναι «να μοιράσουμε το βάρος» και δίνεται βοήθεια σε άστεγους αλλά και άλλα ευπαθείς ομάδες από εθελοντές.

soc-005_crop5. Simon of Cyrene carries the crossimg_0666IMG_2867

Τι πάει να πει Πάσχα;

188912.jpg

Μιας και μπήκε για τα καλά η Μεγάλη Βδομάδα, θα αναφερθούμε στην λέξη Πάσχα, που δεν είναι Ελληνική αφού προέρχεται από την Αραμαϊκή λέξη pasha, που αυτή προέρχεται από την Εβραϊκή λέξη pesah, που σημαίνει “εκείνος που προσπέρασε”. Αυτό μας παραπέμπει στην “Έξοδο”, που είναι το δεύτερο βιβλίο της Πεντατεύχου και συνάμα το δεύτερο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, όπου στην δέκατη πληγή του Φαραώ, Άγγελος Κυρίου θανάτωσε τους πρωτότοκους γιους των Αιγυπτίων και έσπειρε τον τρόμο και τον όλεθρο, αφού πρώτα όμως ενημέρωσε τους Εβραίους, να σφάξουν ένα αρνάκι και με το αίμα του να βάψουν την πόρτα του σπιτιού τους ούτως ώστε να τους προσπεράσει και να μην πάθουν τίποτα. Μάλιστα στο εδάφιο από την Έξοδο αναφέρει “παρελεύσεται κύριος πατάξαι τους Αιγυπτίους και όψεται το αίμα επὶ της φλιάς και επ’ αμφοτέρων των σταθμών͵ και παρελεύσεται κύριος την θύραν και ουκ αφήσει τον ολεθρεύοντα εισελθείν εις τας οικίας υμών πατάξαι”. Ίσως γι’ αυτό τον λόγο να σφάζουμε αρνί το Πάσχα.

Εκτός από την ονομασία Πάσχα, η γιορτή λέγεται και Λαμπρή, μιας και είναι η μεγαλύτερη γιορτή του Χριστιανισμού. Παρόμοιους χαρακτηρισμούς έχουν και άλλοι λαοί, για παράδειγμα οι Βούλγαροι, που την λένε μεγάλη μέρα.

Η λέξη Πάσχα πέρασε και σε άλλους λαούς έτσι οι Ιταλοί το λένε Pasqua και οι Γάλλοι Pâques, σε αντίθεση με τους Άγγλους που το ονομάζουν Easter. Ο λόγος που η λέξη διαφέρει είναι γιατί πάρθηκε από μια παγανιστική εορτή, μιας γερμανικής θεότητας, που ονομαζόταν Ēostre και συσχετιζόταν με την άνοιξη, την ανατολή του ήλιου (east = ανατολή στα αγγλικά), την αναγέννηση και τη γονιμότητα.

805220720108917244593_w3004586_origpasxa_2017

African dodger: Ένα παιχνίδι που δείχνει την μιζέρια του πολιτισμού μας

screen-shot-2015-05-11-at-5-28-49-pm1.png

Μπαίνοντας κατευθείαν στο θέμα, μιας και τέτοια λυπηρά θέματα όπως το σημερινό δεν χρειάζεται πρόλογο αλλά μόνο ψαχνό, το “African dodger” ή “Hit the Coon” όπως ονομαζόταν, ήταν ένα παιχνίδι που παιζόταν σε πανηγύρια στην Αμερική και ήταν ιδιαίτερα διάσημο τον 19ον και 20ου αιώνα.

Το παιχνίδι ήταν άκρως ρατσιστικό αφού έβαζαν μαύρους να στέκονται πίσω από ένα ξύλινο τοίχο, που είχε μια τρύπα στην μέση, για να βάζει το κεφάλι του και οι λευκοί από την άλλη μεριά πετούσαν μπάλες του baseball προσπαθώντας να τον πετύχουν, προκαλώντας σοβαρούς τραυματισμούς στο πρόσωπο του μαύρου.

Μετέπειτα, οι λευκοί εφεύραν και άλλο παιχνίδι, όπου έβαζαν τον μαύρο να κάθεται σε μια καρέκλα, πάνω από μια δεξαμενή με νερό και οι λευκοί προσπαθούσαν με διάφορες μπάλες να πετύχουν ένα συγκεκριμένο σημείο στην δεξαμενή, κάτι σαν κουμπί, όπου έριχνε τον μαύρο μέσα στο νερό προκαλώντας τα γέλια των λευκών.

Συνοψίζοντας να αναφέρω πως τέτοιου είδους  παιχνίδια, που μείωναν ένα τύπο ανθρώπου, ήταν πολύ συνηθισμένα για τους λευκούς, αφού δεν θεωρούσαν πως έκαναν κάτι κακό. Από μια μικρή έρευνα που έκανα στο διαδίκτυο, το “African dodger”  εμφανιζόταν παντού, δηλαδή σε κόμικς, σε κινούμενα σχέδια, στο τύπο, χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη ντροπής. Μάλιστα το παιχνίδι ήταν τόσο διάσημο που κατασκεύασαν μικρά “African dodger”, για τα μικρά παιδιά όπου μπορούσαν να παίζουν το παιχνίδι και στο σπίτι.

hit-the-nigger-baby-1904black-history-02DDuck_dodger_PDmagazinecartoon16056987869_686a23cb80_bBridgeport Evening Farmer - December 21 1917 page 10 - African dodger table game532704_v118901915jollydarkiemiltonbradleyThe Cairo Bulletin -Illinois - November 25 1912 page 3 - African Dodger skit advertisement copy

Οι σκύλοι του Αγ. Βερνάρδου και το βαρελάκι με το μπράντι!!!

snow-saint-with-barrel.jpg

Το σημερινό μας κείμενο, που περιέχει αποσπάσματα από ένα παλαιότερο κείμενο που έγραψα στις αρχές του 2015, έχει να κάνει με τους σκύλους του Αγ. Βερνάρδου, ράτσα που περικλύζεται με πάρα πολλούς μύθους και ιστορίες, ασχέτως πως στις μεριές μας δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές.

Οι σκύλοι του Αγ. Βερνάρδου αρχικά ονομάζονταν αλπικοί μολοσσοί και χρησιμοποιούνταν από τους μοναχούς, που έμεναν στο πέρασμα  του Αγ. Βερνάρδου, στον ορεινό δρόμο των Άλπεων που συνδέει την Ελβετία με την Ιταλία, όπου τους έβαζαν να μεταφέρουν τρόφιμα και άλλα πράγματα λόγω του ότι ήταν μεγαλόσωμοι και δυνατοί. Μετέπειτα, οι σκύλοι εκπαιδεύτηκαν στις διασώσεις ανθρώπων, που εγκλωβίζονταν στα χιόνια, κάτι που τους έδωσε ιδιαίτερη φήμη αφού οι ιστορίες, που διαδίδονται από στόμα σε στόμα, έπαιρναν μυθικές διαστάσεις.

Αυτός που έδωσε νέα πνοή στις ιστορίες και τους μύθους τους, ήταν ο Βρεττανός ζωγράφος Sir Edwin Henry Landseer που ήταν γνωστός στο ευρύ κοινό για τους πίνακες του που απεικόνιζαν ζώα. Ο Βρεττανός καλλιτέχνης, το 1831, ζωγράφισε ένα πίνακα με τίτλο “Αλπικοί Μολοσσοί”, όπου απεικόνισε 2 σκύλους που έσωζαν ένα ταξιδιώτη. Στον πίνακα θεώρησε πως θα ήταν ενδιαφέρον, για τους θεατές, αν έβλεπαν πως οι σκύλοι μετέφεραν στο λαιμό τους μια μινιατούρα βαρελιού με μπράντι, έτσι γέννησε τον μύθο πως οι σκύλοι έσωζαν τους ανθρώπους στα χιόνια εφοδιάζοντας τους με αλκοόλ!!

Ένας άλλος μύθος, που πάλι γεννήθηκε από τον Βρεττανό καλλιτέχνη, αφορά το όνομα τους. Τα σκυλιά, όπως ανέφερα και πιο πάνω, ονομάζονταν αλπικοί μολοσσοί ή Baren, λόγω του σώματος τους, αφού στα γερμανικά η λέξη Baren σημαίνει αρκούδα. Ο Sir Edwin Henry Landseer θεώρησε πως είναι πιο ωραίο αν τα ονόμαζε σκυλιά του Αγ. Βερνάρδου στους πίνακες του, έτσι έκτοτε τα ονομάζουμε σκυλιά του Αγ. Βερνάρδου!!

16913137086_4bee9c3bf4_z1000x1000.jpg.cecb11065a851a982a920ad0e9ea2deaAlpine-Mastiffs-Reanimating-a-Distressed-Traveler220px-Sir_edwin_landseerMilo-PaintingSaintBernard_herorsz_switzerland_saint_bernard_d_5798

Το γνώριζες ότι το τραγούδι “Ήταν 1η Απριλίου” δεν ήταν Ελληνικό αλλά ξένο τραγούδι;

pafos1.jpg

Αν και ακούγεται πολύ παράξενο για κάποιον που το μαθαίνει, όντως το τραγούδι δεν το γράψαμε εμείς αλλά πήραμε την μουσική απ’ αλλού και προσθέσαμε δικούς μας στίχους. Το συγκεκριμένο μοτίβο, δεν ήταν κάτι άγνωστό αλλά αντιθέτως ήταν πολύ συνηθισμένο και θα εξηγήσω πιο κάτω τι εννοώ.

Η μουσική του εθνικού μας τραγουδιού, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την γιορτή της 1ης Απριλίου, την πήραμε από ένα Αμερικάνικο παραδοσιακό τραγούδι, που ονομάζεται “Oh my darling Clementine” και συχνά πιστώνεται στο Percy Montrose ή τον Barker Bradford.

Το τραγούδι, είχε ήδη διασκευαστεί σε 40 γλώσσες, πριν τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του 55’-59’ έτσι ήταν πολύ διάσημο την τότε εποχή. Τους στίχους, τους έγραψε ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Χριστόδουλος Παπαχρυσοστόμου. Λέγεται, ότι τους στίχους τους είχε γράψει στα κρατητήρια της Πύλας, αφού συνελήφθη κατά την διάρκεια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα.

Πριν κλείσω το κείμενο θα πρέπει να αναφερθώ σ’ αυτό που είπα στην αρχή, ότι κάτι τέτοιο δεν είναι περίεργο ή άγνωστο αφού συνέβη πολλές φορές στο παρελθόν. Τρανταχτό παράδειγμα είναι το τραγούδι “Κορόιδο Μουσολίνι”, που και αυτό συνδέεται άρρηκτα με εθνική γιορτή, της 25ης Μαρτίου. Η μουσική από το τραγούδι πάρθηκε από τον τραγούδι Reginella Campagnola του Eldo di Lazzaro.

 

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: